Kopalnia gbinowa Olkusz-Pomorzany 2010
Krzysztof Senderak, 26 listopada 2010
Dugo nie musieli czeka na wartociowe zdobycze geologiczne uczestnicy wyjazdu dydaktycznego do Olkusza. Ju po pierwszych uderzeniach stalowymi motkami i przecinakami, mogli zachwyca si pospolitymi, lecz trudno dostpnymi okazami mineralogicznymi. Eksploracja olkuskich zó rud cynku i oowiu prowadzona bya pod okiem dra Krzysztofa Turniaka i mgra Stanisawa Madeja. Wskazówki i porady naszych opiekunów naukowych, dotyczce rozpoznawania, pozyskiwania i konserwacji mineraów, okazay si bezcenne w trakcie prowadzonych prac.

Grupa dwunastu studentów, czonków Studenckiego Koa Naukowego Geologów w towarzystwie dwójki naukowców Instytutu Nauk Geologicznych Uniwersytetu Wrocawskiego, zjechaa w gb kopalni pod opiek gównego geologa i gównego hydrogeologa pracujcych w Zakadach Górniczo-Hutniczych „Bolesaw”. Transport osobowy na dó odby si pochylni „Franciszek” za pomoc samochodu, który wiernie przypomina model Tarpan Honker (polska produkcja). Pojazd zaadaptowany do przewozu ponad 20 górników, zwióz modych geologów z wysokoci +310/300 na rzdn +200/210 m n.p.m., na której znajduje si poziom pierwszy kopalni "Olkusz-Pomorzany". Intensywna, ponad dwugodzinna eksploracja dwóch cian chodnika, ponad 100 metrów pod powierzchni Ziemi, przyniosa spodziewane efekty, lecz w nieoczekiwanych ilociach. Szereg mineraów rozpoznanych przez studentów, to przede wszystkim galena (PbS) w postaci regularnie wyksztaconych krysztaów, markasyt (FeS2), sfaleryt (ZnS) i jego polimorficzna odmiana - wurcyt. Kiedy studenci zachwycali si bogactwem odsonicia, mgr Madej dokona do interesujcego odkrycia pewnego minerau o kulistym skupieniu. Pocztkowo podejrzewano, e jest nim prawdopodobnie scholzyt (uwodniony fosforan wapnia i cynku), jednak wykonany niedugo po wyjedzie dyfraktogram wskaza wyranie na baryt. Oprócz tego w Olkuszu znale mona smithsonit (ZnCO3), greenockit (CdS), cerusyt (PbCO3), hydrocynkit (Zn5[(OH)3/CO3]2), kalcyt i aragonit (CaCO3), take sporadycznie piryt (FeS2) i wanie baryt (BaSO4).

Pochodzenie mineraów rudnych tumaczy si przenikaniem przez róne skay roztworów hydrotermalnych. Jedna z koncepcji wnosi nawet, e olkuskie zoa s wynikiem dziaalnoci roztworów pochodzcych z regionu pod Poznaniem - oddalonego o ponad 300km od eksploatowanych rud. Mineralizacja ZnS-PbS zwizana jest z formacj ska wglanowych obszaru lsko-krakowskiego i powstawaa w okresie od dewonu po jur. Znaczenie przemysowe maj przede wszystkim rudy zwizane z dolomitami kruszcononymi rodkowego triasu (tzw. wapie muszlowy), czyli wanie zoa "Olkusz" i "Pomorzany".

Uczestnicy wyjazdu skorzystali z okazji i zwiedzili ekspozycj "Mineraów Ziemi Olkuskiej i skamielin Jury Krakowsko-Czstochowskiej" w Olkuszu. Wystaw otwarto cakiem niedawno, bo w kwietniu 2010 roku. Okazy sprezentowane przede wszystkim przez mieszkaców Ziemi Olkuskiej nale do niezwykle interesujcych eksponatów mineralogicznych i paleontologicznych.

Górnictwo na terenie Ziemi Okulskiej

Historia górnictwa zó kruszcononych siga wczesnego redniowiecza, kiedy to wydobywano pytko pooone pokady srebra. W XV wieku, po wyczerpaniu si dostpnych surowców mineralnych zaczto budowa pierwsze sztolnie, które day moliwo pozyskiwania ich z wikszych gbokoci. Na terenie wsi Bukowno, w XVI wieku prowadzono ju wydobycie rud oowiu, a w XVIII wieku otwarto pierwsz hut. Do XIX wieku region ten zyska saw i pogos w ówczesnej Europie stajc si wanym orodkiem górnictwa cynku i oowiu. W 1814 roku powstaa w Olkuszu pierwsza kopalnia rudy cynku. Po II wojnie wiatowej, w latach 60. w Olkuszu zaczto budowa kopalni "Olkusz".

W 1956 roku powsta Zakad Górniczo-Hutniczy "Bolesaw" w Bukownie, który w 2003 roku przeksztaci si w Spók Skarbu Pastwa. Kopalnia "Olkusz-Pomorzany" powstaa w 1974 roku, a wydobycie w niej prowadzone jest do dzisiaj. Od 1977 do 1995 bya jedyn kopalni rud o statucie metanowym.

"Produkcja wyrobów finalnych rozpoczyna si poprzez eksploatacj rud cynku i oowiu ze zó Pomorzany. Proces wydobycia odbywa si za pomoc najnowoczeniejszych urzdze. Automatyzacja procesu wydobycia poczwszy od zabezpieczenia wyrobiska, zaoenia adunków wybuchowych oraz transportu powoduje zwikszenie efektywnoci przy zachowaniu wysokich norm bezpieczestwa. Po rozdrobnieniu ruda poddawana jest procesowi flotacji, gdzie uzyskuje si, koncentrat blendowy, koncentrat galenowy i koncentrat kolektywny cynkowo-oowiowy. Wytworzone w ten sposób póprodukty trafiaj do Huty Cynku, gdzie nastpuj kolejne procesy technologiczne. W wyniku elektrolizy - procesu trwajcego dob równoczenie w 528 wannach - uzyskuje si sztandarowy produkt zakadu - cynk elektrolityczny o czystoci 99,9975%." - dowiadujemy si na stronie ZGH (zgh.com.pl). Dzikujemy bardzo serdecznie kierownictwu ZGH Bolesaw za umoliwienie zwiedzenia kopalni!
update: 2012-01-13 22:51:04
SKN Geologów UWr © 2016 - Wszystkie prawa zastrzeżone
System by karo-net.pl | Logo by wojciech.zasina.net